Koronavirüs salgını günlerinde, Patrikhane’nin Armash Kütüphanesi’nden, Patrik Sahak II Hazretleri’nin kaleme aldığı “İki Hacı” başlıklı tarihî roman on beşinci cilt olarak yayımlandı.
Patrik, bu tarihî romanı Gevorgyan Manastırı’ndaki öğretmenliği ve sonrasında müdürlüğü dönemlerinde kaleme aldı. Eser, 2007 ve 2010 yıllarında, Ana Makam Kutsal Eçmiadzin’in matbaasında, okuyucuya kolaylık sağlamak amacıyla Doğu Ermenicesiyle, iki ayrı cilt hâlinde yayımlandı. Daha sonra ise tek bir cilt olarak da yayımlandı.
Bu yayının önceki baskılardan farkı, ilk kez orijinal hâliyle, yani Batı Ermenicesiyle yayımlanmış olmasıdır.
Güzel cilt, 21×14.8 cm ölçülerinde ve 320 sayfadan oluşuyor. 18. yüzyıla ait bir tarihî hikâye sunuyor. Ancak sadece kuru ve sıkıcı tarihî bilgilerle sınırlı değil. Bu kitap sadece tarih ve tarihî arka plan sunmaz. Bunun üzerine Hristiyan edebiyatı, hayal gücü ve halk motifleri eklenmiştir.
Romanın iki kahramanı olan Grigor Şirvantsi ve Hovhannes Bağişetsi rahipleri—ileride Kudüs’ün Grigor Zincirli Patriği ve İstanbul’un Hovhannes Kolot Patriği olarak bilineceklerdir—iki ruhani makamın tarihine önemli bir yere sahiptir.
Cilt, Yazar’ın rehber niteliğindeki önsözü ile başlar. Patrik, önsözde diğer konuların yanı sıra şu sözleri dile getirir:
“18. yüzyıl Ermeni Kilisesi’nin iki önde gelen şahsiyeti—Patrikler Hovhannes Kolot ve Grigor Zincirli—efsanevi misyonlarıyla dini ve ulusal tarihimizde unutulmaz bir iz bıraktılar. Mucizevi Vardan Vardapet’in öğrencisi olan bu iki fikirdaş keşişin fırtınalı yaşamları, tüm zamanların inançlı hacıları için büyük dersler içerir. Onların aydınlık izlerini takip ederek, okuyucuya mütevazı bir tarihî roman sunmaya çalıştık. Bu eser, mistik kahramanlığı ve hayali betimlemeleri nedeniyle birçok kişi tarafından dinî edebiyatımızda bir ‘yenilik’ olarak nitelendirilmiştir.”
Roman, üç cilt hâlinde yayımlanmak üzere planlanmıştır. Patrik Hazretleri, üçüncü ve son kısmı kaleme alacak ve bu kısım ayrı olarak yayımlanacaktır.
Ruhani lider, önsözünü şu cümleyle bitirir:
“Umarız bu iki devin ektiği tohumlar, üç yüz yıl sonra Ermenilerin ruhlarında yeniden canlanır ve kitap, birçok insanın atalarının yaptığı gibi gökyüzüne bakmayı öğrenmesi için bir fırsat olur. Orada yaşamın anlamını, idealini ve günlük sorunların temel cevaplarını ve çözümlerini bulurlar.”
Kitabın güzel kapağı Krikor Sahakyan ve Aris Karafil tarafından hazırlanmıştır.
Dileyenler, Patrikhane’ye mesai saatleri içinde başvurarak kitaptan edinebilirler.